Μάρκος Μέσκος, βραβείο ποίησης

Σήματα

V

Πεινασμένος ο λόγος που καρτερεί σιωπηλά
λέξεις που σημαίνουν λέξεις που δεν σπιθοβολούν
λέξεις που εγείρονται να μιλήσουν πάλι βιαστικά
μην τάχα δεν προλάβουν…

Από τη συλλογή “Τα Λύτρα”, εκδ. Γαβριηλίδης, 2012.

Τι σημαίνει γίνομαι ποίημα;

Αυτή η καταφυγή στο ποίημα, αυτή η συνήθεια της αγάπης που είναι η ποίηση. Γιατί, μην ξεχνάμε, η ποίηση είναι κυρίως προσφορά, είναι τα τίμια δώρα, τα πρόσφορα, ενώ η πεζογραφία έχει άλλες διαστάσεις. Είναι περισσότερο δημόσιος λόγος και πιο αποτελεσματικός. Η ποίηση έχει μακροπρόθεσμες δυνάμεις, θα δράσει στο μέλλον, ενδεχομένως, και χωράει στο διάστημα που περνάμε από τη μια εποχή στην άλλη, εάν μείνει κάτι απ' αυτή. Αν δεν έχει τις αρετές από μόνο του το ποίημα, δεν μένει τίποτα, σκορπίζει, γίνεται στάχτη. (Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημιώτη που δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 7.10.2013)

Η σύγκρουση ή προδοσία βάρυνε περισσότερο την «πέτρα» σας;

Η σύγκρουση λιγοστεύει την πέτρα, ενώ η προδοσία καρφώνει την ψυχή. Μνήμη ζωής την κατέχω από παιδί. Θυμάμαι τον κόσμο από τα πέντε μου. Δέκα χρόνια μετά συνδαύλιζε την ψυχή μου και η συνείδηση. Γιατί, όσα είδα, άκουσα και βίωσα ήταν αυτά που ολοκλήρωσαν τη συνείδησή μου και που έγιναν η αιτία να πάρω τους δρόμους της επιλογής μου. Αυτούς, των ταπεινών και καταφρονεμένων, των «ηττημένων», της δυστυχίας των μειονοτήτων και του κοινωνικού περιθωρίου. (Συνέντευξη στη Γιώτα Μυρτσιώτη στη Καθημερινή 1.3.2014)

ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ

Απονέμεται, κατά πλειοψηφία, στον Μάρκο Μέσκο για το έργο του με τίτλο «Τα λύτρα», εκδόσεις Γαβριηλίδης.

"θα έρθουν καλοκαίρια μεγάλα σαν τη γροθιά μας"

"Θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιτροπή για την τιμή που μου έκανε, καθώς επίσης και τις εκδόσεις Εκάτη, τον Κώστα και τον Χρήστο Νικολάκη για την συνεργασία και τον τρόπο με τον οποίο με αντιμετώπισαν.

Είναι πολλοί, τόσοι πολλοί αυτοί που θα θελα να ευχαριστήσω. Γονείς και αδερφούς, φίλους και αδερφούς. Πολλοί από αυτούς βρίσκονται εδώ. Και πολλοί από αυτούς απουσιάζουν. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν είναι πρωτόγνωρο για μας. Για τη γενιά μου η απουσία των φίλων έχει γίνει μέρος της δικής μας παρουσίας, το πέρα τους μέρος του δικού μας εδώ. Είμαστε η γενιά η μεγαλωμένη στους γκισέδες των αεροδρομίων, στις ξενόγλωσσες ηλεκτρονικές αιτήσεις για δουλειά ή για σπουδές κάπου μακριά, μετρώντας μέρες ανάμεσα σ ένα ‘’που βρίσκεσαι;’’ Και σ ένα ‘’αντίο’’.

Και εσύ βρίσκεσαι εδώ και λες τι κάνω; Πως ζω; Και πώς να γράψω; Περπατάς ανάμεσα στους απολυμένους, στους ανέργους και τους άστεγους, τους τοξικοεξαρτημένος και τους ξεριζωμένους, μέσα στη διαστροφή των λέξεων: άνθρωποι ονομάζονται λαθραίοι, άρρωστες γυναίκες υγειονομική βόμβα, εγκληματικές συμμορίες νεοναζί ρατσιστών βαφτίζονται πολιτικά κόμματα, η καταστολή ονομάζεται προστασία, τα βασανιστήρια σωφρονισμός. Με ποιες λέξεις να γράψεις; Και να γράψεις για αυτά; Να γράψεις με αυτά; Να γράψεις παρ όλα αυτά; Τελικά απλώς γράφεις και αν είσαι τυχερός ο κόσμος που σου δόθηκε θα βρεθεί στις λέξεις. Σε όλες αυτές τις λέξεις που έρχονται από μακριά, που σου υπενθυμίζουν και σου επιβάλλουν ειλικρίνεια

δεν μεγαλώσαμε εύκολα /Φοράμε πάντα ρούχα κατοχικά /Κρυώνει ακόμα η ψυχή μας/ καπνίζουμε εφημερίδες/μεθάμε με μελάνι/ μας πνίγουν οι καπνοί κι οι λέξεις μας στενεύουν/ ερχόμαστε από πολύ μακριά.

Αυτά γράφει ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος… και είναι τόσα αυτά που έρχονται από μακριά. Πράγματα παλαιά και άλλα πρωτόγνωρα, πράγματα σκληρά και γεμάτα γωνίες, μεγάλοι χειμώνες και ελάχιστα καλοκαίρια. Κι όμως θα ρθει μια μέρα, κάποια στιγμή… κάποια στιγμή θα έρθουν καλοκαίρια μεγάλα σαν τη γροθιά μας αδερφέ μου…"

Η ομιλία του Θωμά Τσαλαπάτη κατά την απονομή του βραβείου. Το Κουτί, από τη συλλογή «Το ξημέρωμα είναι σφαγή κύριε Κρακ», εκδόσεις Εκάτη. Η φωτογραφία από εδώ. Το “αποκόμμα” από το Βήμα.

Φαγιούμ

Πριν από μερικές μέρες τηλεφώνησα στον Αλέξανδρο που ζει στο Λονδίνο τα τελευταία χρόνια. Είναι τρίτος μου ξάδελφος, αγαπημένος σαν πρώτος και πιο πολύ ακόμα. Κουβεντιάσαμε για ώρα τα δικά μας -όλα αυτά που δε χωρούν εύκολα σε μέηλ- κι ύστερα μού είπε για τον Αργύρη Χιόνη: “Συγκινητικός. Δεν τον ήξερα. Όταν έρθω το καλοκαίρι θα αναζητήσω ποιητικές του συλλογές. Αυτά που είχες στο μπλογκ μού άρεσαν πολύ.”

Μέχρι το καλοκαίρι μού φάνηκε πολύς καιρός να περιμένει κι έτσι την επόμενη τύλιξα δύο συλλογές του ποιητή -από αυτές που είχα αγοράσει πρόσφατα- και τις ταχυδρόμησα. Όταν τις παρέλαβε μού τηλεφώνησε και δεν περιορίστηκε σε ένα 'ευχαριστώ' μα θέλησε κι εκείνος να μού συστήσει με τη σειρά του έναν ποιητή που ήταν σίγουρος ότι αγνοούσα: τον Θοδωρή Ρακόπουλο, συμφοιτητή και φίλο του από τα χρόνια της Νομικής στην Θεσσαλονίκη. “...γενικώς σαρώνει ο Τεό, όλοι οι ποιητικοί κύκλοι για αυτόν μιλάνε...” πρόσθεσε κι επιβεβαιώθηκε λίγες μέρες αργότερα όταν ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας. “Το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα, απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Mιχάλη Γεννάρη για το έργο του με τίτλο «Πρίγκιπες και δολοφόνοι», εκδόσεις Ίνδικτος και στον Θοδωρή Ρακόπουλο για το έργο του με τίτλο «Φαγιούμ», εκδόσεις Μανδραγόρας.”

Εκείνη τη μέρα έλαβα μήνυμα από τον Αλέξανδρο, μια σειρά όλη κι όλη, που έλεγε να περάσω από το πατρικό του. Τα κατάφερα μόλις χθες. Εκτός από το βραστό της θείας μου στο κυριακάτικο τραπέζι -βάλσαμο στο κρύο- με περίμενε η πρώτη ποιητική συλλογή του Ρακόπουλου. Τη διάβασα βιαστικά χθες το βράδυ και σήμερα, καθώς σκέφτηκα ότι η ποίηση πρέπει να μοιράζεται, διάλεξα κι αντέγραψα εδώ τρια από τα ποιήματα του “Φαγιούμ”. 

Χωρίς λόγια

                  (λεζάντα σε ποίημα)

Είναι ορατό εδώ το ύφος της

ψαύσιμο σχεδόν,

αναγνωρίσημο· ολόδικό της.

Την καταλαβαίνεις στους αρμούς,

στις συρραφές νιώθεις τα θροϊσματα

το νήμα το ύφασμα το ρούχο φέρουν

το αόρατο που είχε το μελάνι της γραφής της.

Πέρασε αφήνοντας

έκκριμά της πίσω λέξεις.

Από αυτές ανάδρομα τραβώντας

βρεθήκαμε σε αυτό το άνοιγμα: εδώ

το τοπίο ισορροπούσε μετέωρο

η οποιαδήποτε ανθρωπογενής προσθήκη

θα μπορούσε να το χαλάσει

γι αυτό και το διασχίσαμε με την ανάσα κρατημένη

ωσότου εξωκείλαμε σε

αυτό

εδώ το ποίημα-

Ακολουθούν υπογραφές.

Πράσινη κάρτα

ολόκληρη η πολη μικρή περιοχή

τρέχει επιτέλους μόνος αμαρκάριστος

και ντριμπλάρει τους αμυντικούς

                     της όποιας εστίας

έχει αγκαλιάσει τώρα στις εξέδρες το κοινό

μαζεύεται η ομάδα πάνω του

κάποιοι δακρυσμένοι απότομα

ακούγονται σειρήνες

κάποιος του τραβολογά τη φανέλα

-αίμα στους ώμους· κέρμα απο την κερκίδα-

ένστολος σαν διαιτητής

προσπέρασε λέει τους επόπτες γραμμών

χιλιόμετρα πιο πάνω έχει βγει οφ-σάιντ

έτρεχε σε λάθος γήπεδο είπαν άλλοι

κοντά στις θέσεις των επισήμων

δεν πρόλαβε να τραγουδήσει τον ύμνο

             στην αρχή

τον πήρανε μεταγραφή είκοσι ευρώ τη μέρα,

δανεικό από κάπου στην Β` κατηγορία.

Σχισμένο

Υπάρχει                 ένας

πολύ περι            γραφικός

τρόπος να           μου δείξεις

πόσο πολύ         με περιφρονείς

γιατι λοιπόν           διαλέγεις

αλληλο                 γραφία

όταν μπορείς        να φτύσεις

κατά                    μουτρα

γιατί απλώς        σαλιώνεις

το γραμ              ματόσημο;

Μία                        σμα

εργο                      δότη

σχίζεις τη            φωνή μου

στα                        δύο

σαν                        ένα

γράμ                       μα

Διαβάστε ακόμα:

Εθελοντής μικρού μήκους και

Ανέκδοτα ποιήματα