Γιάννης Μπεχράκης, ο αφηγητής.

Για μερικά γεγονότα αν δε γράψεις αμέσως, μετά, όταν έχει πλέον περάσει η στιγμή τους, δεν έχει κανένα απολύτως νόημα να ασχοληθείς. Κάποια άλλα όμως -ελάχιστα είναι αλήθεια- δεν μπορείς να τα αφήσεις στην άκρη ακόμα κι αν δεν είναι πλέον επίκαιρα. 

Το Σάββατο 17 Δεκεμβρίου ακριβώς πριν από τρεις εβδομάδες, βρέθηκα στο Μεταξουργείο στη διάλεξη του Γιάννη Μπεχράκη με θέμα την Αραβική Άνοιξη. Ο ισόγειος χώρος του Athens House of Photography ήταν ασφυκτικά γεμάτος. Ήταν βέβαια αναμενόμενο: ο πολυβραβευμένος φωτογράφος του Reuters θα περιέγραφε την καθημερινότητα του φωτορεπόρτερ που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των γεγονότων στη διάρκεια των αποστολών του στην Τυνησία, την Αίγυπτο και τη Λιβύη. 

Όπως οι περισσότεροι, είχα δει αρκετές από τις εικόνες των πρόσφατων αποστολών του. Πριν πάω στην διάλεξη αναζήτησα στο διαδίκτυο το βιογραφικό του που ομολογουμένως είναι εντυπωσιακό. Από το 1988 που προσελήφθη από το πρακτορείο REUTERS μέχρι σήμερα, έχει καλύψει τα σημαντικότερα γεγονότα: από πολέμους και εμφύλιες συρράξεις σε Ευρώπη, Αφρική, Μέση Ανατολή και Ασία, μέχρι φυσικές καταστροφές αλλά και κορυφαία αθλητικά γεγονότα όπως οι τρεις τελευταίοι Ολυμπιακοί αγώνες. Η δουλειά του έχει δημοσιευτεί σε σημαντικά περιοδικά κι εφημερίδες όπως οι New York Times, η Washington Post, οι London Times, ο Guardian, το Newsweek, το Time Magazine και πολλά άλλα. Όσο για τα βραβεία που κατά καιρούς τού έχουν απονεμηθεί, αρκεί να αναφέρω μόνο ένα: το 2000 κέρδισε την σημαντικότερη παγκόσμια διάκριση στο χώρο της φωτογραφίας, το πρώτο βραβείο στην κατηγορία "Ειδήσεις" στον παγκόσμιο φωτογραφικό διαγωνισμό WORLD PRESS PHOTO. Διαγωνισμό στον οποίο έλαβαν μέρος 4.000 φωτογράφοι προερχόμενοι από 122 χώρες με 40.000 φωτογραφίες.

Η εμπειρία αυτής της διάλεξης ήταν μοναδική. Μπορώ να πω χωρίς ίχνος υπερβολής ότι ήταν η πιο ενδιαφέρουσα διάλεξη που έχω παρακολουθήσει. Και σίγουρα, η μεγαλύτερη σε διάρκεια. Ο Γιάννης Μπεχράκης παρέσυρε το κοινό, αλλά αφέθηκε να τον παρασύρει και το κοινό με τις ερωτήσεις και τα σχόλια, από τις 7.30 το απόγευμα, μέχρι τις 12 το βράδυ εκείνου του Σαββάτου. Από τις τεχνικές λεπτομέρειες και τις δυσκολίες των παλιότερων ημερών που η φωτογραφία δεν ήταν ακόμα ψηφιακή και η εμφάνιση και η αποστολή τους ήταν σωστή οδύσσεια, μέχρι το σημαντικό ζήτημα της αντικειμενικότητας που πρέπει να χαρακτηρίζει τους απεσταλμένους των ΜΜΕ και βέβαια τις συγκλονιστικές στιγμές από την πρώτη γραμμή του πυρός.

Μικρές ανθρώπινες στιγμές, αλληλεγγύη, ανείπωτη βία, ακραίος κίνδυνος, περιπέτεια και ανυπέρβλητες πολλές φορές δυσκολίες, όλα ζυγισμένα με καταπληκτική μαστοριά -έμφυτη προφανώς- μας μετέφεραν στον σκηνικό χώρο της Αραβικής Άνοιξης. Μπροστά του δεν είχε παρά μια σελίδα σημειώσεων που γρήγορα την άφησε στην άκρη καθώς η μνήμη του δεν είχε ανάγκη από καμία βοήθεια. Θυμόταν με κάθε λεπτομέρεια, μέρα με τη μέρα, όχι μόνο τα πρόσφατα γεγονότα αλλά και τα παλιότερα, όπως αποδείχτηκε από μερικές αναφορές που έκανε σε αποστολές στη Βοσνία και το Αφγανιστάν. Δεν ήταν όμως μόνο η εκπληκτική του μνήμη που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μας. Ήταν η καταπληκτική “σκηνική” παρουσία του. Από τα πρώτα λεπτά της διάλεξης αντιληφθήκαμε ότι ακόμα κι αν δεν υπήρχε παράλληλα  προβολή των εικόνων θα μπορούσαμε με την αφηγηματική του δεινότητα να είχαμε εισπράξει το ίδιο έντονα το σύνολο των μοναδικών εμπειριών που διηγήθηκε. 

Θα επιχειρήσω να σας μεταφέρω μόνο μία ιστορία από τις πολλές που ακούσαμε όσοι είχαμε την τύχη να παρακολουθήσουμε αυτή την διάλεξη. Ήταν η πιο δυνατή από όλες· στο τέλος της, είχα την αίσθηση ότι στην αίθουσα δεν ακουγόταν ούτε ανάσα.

Μετά από μεγάλη προσπάθεια και πολλές περιπέτειες έφτασε με καράβι στη Μισράτα που από τους συνεχόμενους βομβαρδισμούς μόνο με το Γκρόσνι μπορούσε να συγκριθεί. Από το λιμάνι πήγε αμέσως σε μια τέντα που είχαν στήσει για τα επείγοντα περιστατικά. Το δάπεδο ήταν γεμάτο αίμα. Άρχισε να φωτογραφίζει, προσπαθώντας να μην ενοχλήσει τους γιατρούς που αγωνιζόταν να σώσουν δυο σοβαρά τραυματισμένους. Κάποια στιγμή τον χτύπησε κάποιος στην πλάτη. Γύρισε και είδε ένα συνάδελφο και φίλο που είχε να δει χρόνια. Από κάποιον άλλο πόλεμο. Του έκανε νόημα ότι θα τα πούνε μετά αλλά μέσα στην ένταση της δουλειάς πρόσεξε ότι ο άλλος δε φωτογράφιζε αλλά μονολογούσε επαναλαμβάνοντας μια φράση: "Αυτό δεν έπρεπε να γίνει". Δεν του έδωσε σημασία και συνέχισε να φωτογραφίζει μέχρι τη στιγμή που ο συνάδελφος τον άρπαξε από τους ώμους και ούρλιαξε: “Τι κάνεις εκεί ρε μαλάκα;" Ο Μπεχράκης τον κοίταξε με απορία και τότε ο άλλος του εξήγησε συντετριμμένος ότι οι δύο τραυματίες που προσπαθούσαν να σώσουν οι γιατροί κι εκείνος επέμενε να φωτογραφίζει ήταν οι φίλοι τους, ο Tim και ο Chris . Ο ένας ξεψύχησε εκείνη την ώρα κι ο άλλος λίγο μετά. Ήταν 20 Απριλίου του 2011.

Illegal immigrants from Pakistan make their way through the Egnatia national motoway heading south near Feres on Christmass day after crossing the Turkish-Greek border in Evros river area, about 950 km northeast of Athens, December 25, 2011. Last year, some 128,000 illegal immigrants crossed into Greece, more than 40,000 of them at the Evros border area. Arrivals of illegal migrants jumped at the northern border last year -- by an annual 369 percent in the nine months to September, according to the EU border agency Frontex. REUTERS/Yannis Behrakis


Γιάννης Μπεχράκης: Όταν είπα "πάει τελειώσαμε"