Υστερόγραφο σε εκατό αντίτυπα

 Μού είπαν ότι έπρεπε να πάω στο σπίτι του, για να τού δώσω ένα φάκελο και να πάρω έναν άλλο. Προσπάθησα να το αποφύγω· ένιωθα δέος και ντρεπόμουν. Δέος, γιατί είχα μάθει ότι το Γενάρη του `49 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο. (Αυτό το δέος συνεχίζω να το νιώθω για ανθρώπους που πέρασαν μέρες και κυρίως νύχτες της ζωής τους στην αναμονή της εκτέλεσης.) Ντρεπόμουν, γιατί ενώ γνώριζα ότι ήταν ένας μεγάλος ποιητής, αγνοούσα παντελώς το έργο του. Προσπάθησα όσο μπορούσα να το αποφύγω, μα δεν γινόταν.

 Έτσι έφτασα κάτω από το σπίτι του στην Πεύκη, ένα τέταρτο πριν την καθορισμένη ώρα. Έκοβα βόλτες καπνίζοντας μέχρι να φτάσει η στιγμή που θα χτυπούσα το κουδούνι. Και φυσικά χτυπούσα το κεφάλι μου που μέχρι τότε δεν είχα αξιωθεί να διαβάσω ούτε ένα ποίημά του. Την πόρτα άνοιξε η Νόρα, η γυναίκα του. Με καλωσόρισε και μού είπε να περάσω. Πίστευα ότι η ανταλλαγή φακέλων θα γινόταν στο κατώφλι και αυτή η εξέλιξη, που δεν την είχα καθόλου υπολογίσει ενέτεινε την αγωνία μου. Μπήκα και κάθισα κρατώντας σφιχτά τον φάκελο που έπρεπε να παραδώσω.

 Συνήθως θυμάμαι λεπτομέρειες από τους χώρους που έχω επισκεφτεί έστω και μια φορά. Από εκείνο το σπίτι η μνήμη μου έχει συγκρατήσει μόνο βιβλία· στα ράφια της βιβλιοθήκης, στα τραπέζια, στα καθίσματα. Παντού βιβλία. Α ναι! Θυμάμαι και μια πολυθρόνα -μια παλιά μπερζέρα- κι αυτό μάλλον γιατί μετά από λίγο εκεί κάθισε ο ποιητής. 

 Ο Μανόλης Αναγνωστάκης εμφανίστηκε ξαφνικά και με χαιρέτισε εγκάρδια. Ήταν εντυπωσιακά ψηλός. Ένας γίγαντας με τεράστια γυαλιά και τεράστιο μουστάκι. Κι οι κινήσεις του καθώς μιλούσε κι αυτές ευρείες. Ειδικά τη στιγμή, που χωρίς να το φέρει η κουβέντα, για να ξελαφρώσω, ομολόγησα με συντριβή που πρέπει να ήταν κωμική, ότι αγνοούσα την ποίησή του. Άνοιξε διάπλατα τα χέρια του και είπε κάτι για να με καθησυχάσει. Η φωνή του είχε μια χαρακτηριστική βραχνάδα, κάτι σα γρέζι. Αμέσως μετά, σηκώθηκε και έφερε το “Υστερόγραφο”. Έγραψε -χωρίς να το ζητήσω- αφιέρωση με τα δυσανάγνωστα γράμματα του γιατρού και μού το έδωσε.

 Με ξάφνισε το μικρό -σαν τεφτέρι- ολιγοσέλιδο βιβλιαράκι που το εξώφυλλό του ήταν από το ίδιο ακριβώς χαρτί που είχαν και οι σελίδες του. Με τίτλο μόνο δυο γράμματα στην κάτω δεξιά γωνία: Υ Γ. Στο οπισθόφυλλο έγραφε: Ἰδιωτική ἒκδοση σε 100 ἀντίτυπα ἐκτός ἐμπορίου, 1983 . Ένοιωσα ότι κρατούσα στα χέρια μου κάτι πολύτιμο, γιαυτό και αργότερα, όταν κατά λάθος έκοψα άγαρμπα μια σελίδα, στη βιασύνη μου να το διαβάσω, σκέφτηκα ότι θα ήταν προτιμότερο να είχα κόψει το χέρι μου. 

 Έχουν περάσει αρκετά χρόνια από εκείνη τη μέρα. Από τότε έχω επανέλθει πολλές φορές στο Υστερόγραφο κι αυτό είναι εμφανές· η φθορά της χρήσης συναγωνίζεται αυτή του χρόνου, ειδικά στο εξώφυλλο. Και αν τα υστερόγραφα, που ο Αναγνωστάκης χαρακτήρισε απόσταγμα της ποιητικής του εμπειρίας*, οι λιτές αυτές φράσεις με τα μεγάλα κενά/ανάσες ανάμεσά τους, προϋποθέτουν την ύπαρξη μιας επιστολής, σχεδόν κάθε φορά που επανερχόμουν μια άλλη εκδοχή αυτής της αθέατης επιστολής, διαφαινόταν.

 Διάβασα βέβαια και όλα του τα ποιήματα, μα δυστυχώς δεν τον ξανασυνάντησα για να τον ευχαριστήσω μια ακόμα φορά για το δώρο του. Με λιγότερη ντροπή από εκείνη της πρώτης, της παντελούς άγνοιας και σίγουρα πολύ πιο ουσιαστικά.

*Από το βιβλίο “Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά”, επιμέλεια Μισέλ Φάις, εκδόσεις Πατάκη 2011

Μανόλης Αναγνωστάκης (ποιήματα, βιογραφικό) από τον Καρτέσιο.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ, αρχείο ΕΡΤ, εκπομπή Παρασκήνιο

Μανόλης Αναγνωστάκης - Η συνείδηση μιας γενιάς, του Γιώργου Βαϊλάκη στο Έθνος

 Ἔρωτας: ὃσο ὑπάρχουν το ἄγνωστο και οἱ αὐταπάτες.

Τέλος βγῆκε παράνομος στα εὔθυμα χρόνια

τῆς Εἰρήνης.

Στην ἑβραίϊκη γειτονιά τα παιδιά δεν τόν

παίζανε γιατί δεν ἦταν ἑβραίος.

Ἡ διαδοχή τῶν ἡμερῶν.

Μετά ἀπό χρόνια κατάλαβε πώς καμιά δεν

ἀγάπησε ὂσο την Ἐδουάρδα.

Δεν πίστευες πώς θά ξεχάσεις, κι ὃμως ξέ-

χασες.

Το ματς τῆς ζωῆς του εἲχε τελείωσει-

τώρα ἒπαιζε την παράταση.

Ὓστερα ἀπό ὀκτώ χρόνια ἒμαθε πως το

τηλέφωνό της ἐκεῖνο το βράδυ ἦταν χαλα-

σμένο.

Μέσα σ` ἓνα στίχο πόση φλυαρία.

Ἔβαζε κάθε δέκα χρόνια μιά φωτογραφία

στην ἲδια πάντα στάση.

Ἀγαποῦσε ακόμη και τον ἀριθμό του τηλε-

φώνου της.

Καλλιέργεια χωρίς φθορά.

Δύο κατηγορίες πάντα: οἱ δρῶντες και οι

θεατές.

Δεν ὑπάρχει πνευματικός ἡρωισμός.

Ὁ μύθος τῆς διαρκοῦς προόδου.

Ἔλπιζες ἀπό ἀπελπισία.

Το ἐνοχλητικότερο ἦταν πως ἐπέμενε να

γράφει την ἀλήθεια με ἂλφα κεφαλαῖο.

Χρόνια ὓστερα ἀπό το θάνατό του, ἐσύ

ἒστελνες στη μάνα του κάθε μήνα ἓνα

γράμμα ἀπό το πακέτο πού σοῦ εἶχε ἐμπι-

στευτεῖ.

Ἔψαξε- τίποτα κάτω ἀπό τις λέξεις.

 

Η ανάρτηση είναι συμμετοχή στο διιστολογικό αφιέρωμα με θέμα “Αφιερώσεις σε βιβλία” για το blog “Αφιερώσεις Συγγραφέων”]

Συμμετέχουν:

- "Αφιερώσεις" από την "Αναγεννημένη"
- "Το σπίτι με τις ροδιές" από τα "Χαμένα Επεισόδια"
- "Χειρόγραφες αφιερώσεις στα βιβλία της συλλογής μου: για τις αφιερώσεις του Βιβλιοθηκάριου αφιερωμένο εξαιρετικά!" από το "Καγκουρώ"
- "Αφιερώσεις σε βιβλία" από το "Φαούδι"
- "In memoriam... και μια αφιέρωση σε ένα μελλοντικό βιβλίο" από τις "Rubies and Clouds"
- "Αφιερωμένο στις "Αφιερώσεις" " από το "From Information scientists... and others"
- "Προσκλητήριο ενθυμήσεων και σιωπητήριο λόγου" από τους "Κυνοκέφαλους"
- "Βιβλικό τάμα" από το "Εξεγερμένο το 2009"
- "Αφιερώσεις" από το "Ερυθρό Καγκουρώ"
- "Υστερόγραφο σε εκατό αντίτυπα" από τον "Τσαλαπετεινό"
- "Αφιερώνοντας στην... fun-μίλια" από την "Greek libraries in a new world"
- "Αφιερωμένο εξαιρετικά" από το "The three wishes's weblog"
- "Η αφιέρωση" από το "Σημειωματάριο"
- "Αφιέρωση σε βιβλίο" από τη "Roadartist... in athens!
- "Περί μορίων και πόρων" από το "Η Ωραία Σέλιτσα"
-"Μια αφιέρωση που δεν έγινε ποτέ..." από την "Πολυάννα"
- "Επιστρέφοντας σε αυτά που δεν αφήσαμε πίσω" από τον "Βιβλιοθηκάριο"