ΣΕΙΣΜΟΣ Κεφαλονιά 1953

Toν Αύγουστο του 1953 αλλεπάλληλοι ισχυρότατοι σεισμοί κατέστρεψαν τα νησιά του Ιουνίου αφήνοντας πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς, χιλιάδες τραυματίες και ερείπια αντίστοιχα του πολέμου που είχε προηγηθεί.

"Ο πρώτος σεισμός θα γίνει την Κυριακή, 9 Αυγούστου του 1953, με επίκεντρο τον Σταυρό της Ιθάκης. Το μέγεθός του είναι 6.4 βαθμοί της κλίμακας Ρίχτερ. Ο δεύτερος, μεγέθους 6.8, σημειώνεται στις 11 Αυγούστου και θα ακολουθήσουν δέκα μετασεισμοί την ίδια μέρα, οι μεγαλύτεροι των οποίων θα έχουν μέγεθος 5.3 και 5.1.  Την Τετάρτη, 12 Αυγούστου του 1953 ένας ισχυρός σεισμός μεγέθους 5.2 θα αποτελέσει το προμήνυμα για την καταστροφή που πρόκειται να ακολουθήσει. 

Ο επόμενος μεγάλος σεισμός που γίνεται την ίδια μέρα θα έχει μέγεθος 7.2 και θα είναι ο καταστροφικότερος στην ιστορία της Κεφαλονιάς και ένας από τους καταστροφικότερους σεισμούς που έζησε ποτέ η Ελλάδα. Η έντασή του προσδιορίστηκε ως Χ+."  *

Το ντοκιμαντέρ “ΣΕΙΣΜΟΣ Κεφαλονιά 1953”, του Γιούρι Αβέρωφ και της anemon PRODUCTIONS για το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και την ΕΡΤ ΑΕ, βασίστηκε στο υλικό που τράβηξαν δύο ερασιτέχνες εικονολήπτες που έτυχε να βρίσκονται τότε εκεί και περιλαμβάνει σκηνές πριν, αλλά κυρίως μετά την καταστροφή. Περιλαμβάνει επίσης  σύγχρονες μαρτυρίες κατοίκων που θυμούνται τις τραγικές στιγμές που έζησαν, ενώ ένα συγκλονιστικό αυτοβιογραφικό κείμενο του Στρατή Χαβιαρά παίζει το ρόλο του συνδετικού κρίκου στο σπάνιο οπτικό υλικό του ντοκιμαντέρ. Αφηγητής  ο Γιάννης Φέρτης.

*Από τα Κεφαλονίτικα Νέα

Δύσκολη μέρα.

Δύσκολη μέρα. Πολύ δύσκολη. Ειδικά όταν δεν διαθέτεις αυτό το μοναδικό...-να το πω χάρισμα;- των Ιαπώνων που κάνει τους ξένους ανταποκριτές να εκφράζουν τον θαυμασμό τους για τον απίστευτο έλεγχο των συναισθημάτων μπροστά στην ακραία φυσική καταστροφή.

Μόνο ο Ναότο Καν, ο Ιάπωνας πρωθυπουργός ξεφεύγει του κανόνα της στωικότητας της Άπω Ανατολής και αναφωνεί : «Τι στο διάβολο συµβαίνει;» Κι είναι να απορεί κανείς με την απορία του καθώς διαβάζει ότι η κυβέρνησή του είχε δεσμευτεί για την αναβάθμιση της ασφάλειας σε όλες τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας που είχαν κριθεί επισφαλείς ήδη από το 2008.

Υπό την ορατή απειλή της πυρηνική καταστροφής σχεδόν ξεχνάς τις σκηνές που δυσκολεύτηκες να πιστέψεις ότι ήταν αληθινές κι όχι από ταινία που του χρόνου θα κέρδιζε επάξια όσκαρ ειδικών εφέ. Ξεχνάς ότι για τη Μιναµισανρίκου χρειάστηκε GPS ώστε να εξακριβωθεί η τοποθεσία που βρισκόταν η πόλη και ότι η θάλασσα ξεβράζει ασταμάτητα πτώματα εκεί όπως και εδώ άλλωστε.

Κι ενώ γηραιός αυτοκράτορας Ακιχίτο απευθύνει διάγγελμα στο λαό, το χιόνι καλύπτει τις περιοχές που έχουν πληγεί δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες των σωστικών συνεργείων αλλά και τη ζωή των άστεγων που άφησαν πίσω τους ο σεισμός και το τσουνάμι.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στρέφεσαι μετά πάλι δυτικά, γιατί ακούς το γιο του τρελού σκύλου να λέει:"Το πρώτο που ζητάμε από αυτόν τον κλόουν είναι να δώσει πίσω τα χρήματα". Διαβάζεις ότι οι ΗΠΑ, Βρετανία και Γαλλία ετοιμάζουν προσχέδιο ώστε να επιβληθούν αυστηρότερες κυρώσεις προς το καθεστώς Καντάφι από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η δε Γερμανία δια στόματος Βεστερβέλε δηλώνει: «Δεν επιθυμούμε την εμπλοκή σ’ έναν πόλεμο επί βορειοαφρικανικού εδάφους» ενώ ήδη οι δυνάμεις του Καντάφι προελαύνουν προς τη Βεγγάζη.

Δύσκολη μέρα σου λέω. Πολύ δύσκολη.

Η εικόνα από εδώ. 

Μουσική: Solitude, Ryuichi Sakamoto. 

Ιαπωνία 8,9

An oncoming tsunami strikes the coast in Natori City, Miyagi Prefecture, northeastern Japan March 11, 2011. The biggest earthquake to hit Japan in 140 years struck the northeast coast on Friday, triggering a 10-metre tsunami that swept away everything in its path, including houses, cars and farm buildings on fire. (Reuters)

Earthquake-triggered tsumanis sweep shores along Iwanuma in northern Japan. (Kyodo News/Associated Press)

Houses swallowed by tsunami waves burn in Sendai, Miyagi Prefecture (state) after Japan was struck by a strong earthquake off its northeastern coast Friday, March 11. (Kyodo News/Associated Press)

Light planes and vehicles sit among the debris after they were swept by a tsumani that struck Sendai airport in northern Japan. (Kyodo News/Associated Press)

Fishing boats and vehicles are carried by a tsunami wave at Onahama port in Iwaki city, in Fukushima prefecture, northern Japan. (Fukushima Minpo/AFP/Getty Images)

A tsumani triggered by a powerful earthquake makes its way to sweep part of Sendai airport in northern Japan on Friday March 11, 2011. The magnitude 8.9 earthquake slammed Japan's eastern coast Friday, unleashing a 13-foot (4-meter) tsunami that swept boats, cars, buildings and tons of debris miles inland. (Kyodo News/Associated Press)

Tsunami swirls near a port in Oarai, Ibaraki Prefecture (state) after Japan was struck by a strong earthquake off its northeastern coast Friday, March 11. (Kyodo News/Associated Press)

An energy map provided by the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) shows the intensity of the tsunami caused by the magnitude 8.9 earthquake which struck Japan on March 11, 2011. A tsunami warning has been issued for the entire Pacific basin except mainland United States and Canada following a huge earthquake that hit Japan on Friday, the U.S. Pacific Tsunami Warning Center said. The warning includes Hawaii and extends from Mexico down to South American countries on the Pacific, the center said. (NOAA/Tsunami Warning Center/)

Seismologists pose for the media as they display a seismographic graph showing the magnitude of the earthquake in Japan, on a monitor at the British Geological Survey office in Edinburgh, Scotland March 11, 2011. The biggest earthquake on record to hit Japan struck the northeast coast on Friday, triggering a 10-metre tsunami that swept away everything in its path, including houses, ships, cars and farm buildings. (David Moir/Reuters)

A helmeted man walks past the rubbles and a burning building after a powerful earthquake, the largest in Japan's recorded history, slammed the eastern coasts in Iwaki city, Fukushima prefecture, Japan. (Kyodo News/Associated Press) 

Giant fireballs rise from a burning oil refinery in Ichihara, Chiba Prefecture (state) after Japan was struck by a strong earthquake off its northeastern coast. (Kyodo News/Associated Press)

Hotel employees squat down in horror at the hotel's entrance in Tokyo after a strong earthquake hit Japan. (Itsuo Inouye/Associated Press)

Japan's Prime Minister Naoto Kan (center) reacts he he feels an earthquake as he attends a committee meeting in the upper house of parliament in Tokyo March 11. A massive 8.8 magnitude quake hit the northeast coast of Japan on Friday, shaking buildings in the capital Tokyo, causing "many injuries", at least one fire and triggering a four-metre (13-ft) tsunami, NHK television and witnesses reported. (Toro Hanai/Reuters)

Stranded commuters watch a TV news on a powerful earthquake at Tokyo railway station as train services are suspended in Tokyo. (Hiro Komae/Associated Press

Workers inspect a caved-in section of a prefectural road in Satte, Saitama Prefecture, after one of the largest earthquakes ever recorded in Japan slammed its eastern coast March 11. (Saitama Shimbun/Associated Press/Kyodo News)

Evacuees wait in an evacuation area following an earthquake in Tokyo, Japan, on Friday, March 11, 2011. Japan was struck by its strongest earthquake on record, an 8.9-magnitude temblor that shook buildings across Tokyo and unleashed a seven-meter-high tsunami that killed hundreds as it engulfed towns on the northern coast. (Haruyoshi Yamaguchi/Bloomberg)

όλες οι εικόνες από την boston.com, 
 Massive earthquake hits Japan

update: κι άλλες εικόνες - της επόμενης μέρας-  εδώ.
κι ένα συγκλονιστικό βίντεο. 

Bella Dona, Maria d’Antuono

Είναι μερικά θέματα, που σου κινούν το ενδιαφέρον από την πρώτη στιγμή. Θέλεις να ασχοληθείς μαζί τους, να τα αναδείξεις σε 'πρωτοσέλιδο' στο blog αλλά κάτι άλλο προκύπτει, περνάνε οι μέρες, χάνεται το επίκαιρο οπότε μπαίνουν αναγκαστικά και οριστικά στο φάκελο με την ένδειξη ‘καμένα’.

Το ίδιο θα συνέβαινε και με την ιστορία της Maria d’Antuono, της bella dona. Θα γινόταν κι εκείνη ένας από τους αρχειοθετημένους ήρωες που στοιχειώνουν τους bloggers, γιατί όπως είχε πει παλιότερα ο Παύλος Μάτεσης, οι ήρωες που αξίζουν είναι επίμονοι, διεκδικούν την υπόστασή τους, απαιτούν- έτσι όπως κλωθογυρίζουν και μπερδεύονται μες τα πόδια σου όλη την ώρα -να πάρουν σάρκα και οστά.

Έτσι και η Maria της Tempera ερχόταν συχνά στο μυαλό μου αυτές τις μέρες θυμίζοντας μου άλλοτε τη γιαγιά μου- λόγω της χτένας και της λαχτάρας για ευπρεπή εμφάνιση- κι άλλοτε τη Πηνελόπη- λόγω των εργόχειρων που απασχόλησαν τα χέρια και των δυο στα χρόνια και στις ώρες της αναμονής τους. Προσπαθούσα να φανταστώ τη ζωή της αλλά παράλληλα σκεφτόμουν ότι πάει πέταξε το πουλάκι, ήρθε η Μεγάλη Βδομάδα, δε μπορώ να κάνω ακροβατικά και να μεταμφιέσω το θέμα σε πασχαλιάτικο.

Σήμερα στο supermarket τη θυμήθηκα πάλι όταν ξαφνικά ακούστηκαν ουρλιαχτά. Δύο γυναίκες μεγάλης ηλικίας είχαν παγιδευτεί για τριάντα μόλις δευτερόλεπτα στον ανελκυστήρα που οδηγεί από το ισόγειο στο υπόγειο. Όταν άνοιξε η πόρτα ήταν σε κατάσταση υστερίας. Βλέποντάς τις πανιασμένες από το τρόμο, θυμήθηκα πάλι το ήρεμο πρόσωπο της Maria d’Antuono από το video έκανε το γύρο του κόσμου και κατάλαβα ότι δε θα γλύτωνα εύκολα από την παρουσία της.

Στον σχεδόν ένα αιώνα της ζωής της απασχόλησε τα ΜΜΕ για πρώτη και τελευταία μάλλον φορά την περασμένη εβδομάδα για μερικά δευτερόλεπτα. Σε όλα τα ρεπορτάζ από τη γειτονική Ιταλία υπήρχαν για αυτήν 50-60 λέξεις. Οι λόγοι ήταν προφανείς. Ήταν από τους τελευταίους διασωθέντες από τον ισχυρό σεισμό, η μεγαλύτερη σε ηλικία* και κυρίως ήταν αφοπλιστική στις δηλώσεις της.

Την ώρα του σεισμού η 98 χρονη, μπήκε κάτω από το κρεβάτι της. Εκεί περίμενε υπομονετικά για περισσότερες από 30 ώρες μέχρι να φτάσουν τα σωστικά συνεργεία που την απεγκλώβισαν από τον πρώτο όροφο του σπιτιού της. Ήταν μια θεαματική διάσωση. Η μικροκαμωμένη γυναίκα από το κρησφύγετό της βρέθηκε να αιωρείται αγκαλιά με δύο πυροσβέστες, στην άκρη της μεγάλης προκτεινόμενης σκάλας υπό τα χειροκροτήματα των παρισταμένων. Κανένα ίχνος ταλαιπωρίας ή αγωνίας, δυο ολοκόκκινα μάγουλα κι ένα χαμόγελο. Χαριτωμένη κι ανάλαφρη. Το μόνο ίσως που την έκανε να νοιώθει λίγο αμήχανα κι έξω από τα νερά της ήταν ο κόσμος και οι κάμερες που την πλησίασαν μόλις πάτησε τα πόδια της στο έδαφος. Το μικρόφωνο μπροστά στο πρόσωπό της και η ερώτηση των δημοσιογράφων πώς πέρασε όλες αυτές τις ώρες της αναμονής.



Τους αιφνιδίασε όλους όταν απάντησε με απόλυτη φυσικότητα- λες κι οι άλλοι μπορούσαν να καταλάβουν- « Έπλεκα…τελείωσα ένα γιλέκο!» συνοδεύοντας το λόγο της με τη χαρακτηριστική κίνηση των χεριών που ήταν σα να κρατούσαν αόρατες βελόνες. Κι ύστερα για να τους αποτελειώσει ζήτησε πριν την πάνε στο νοσοκομείο για προληπτικό έλεγχο- φαινόταν μια χαρά στην υγεία της- μια χτένα για να φροντίσει λίγο τα μαλλιά της.

Σίγουρα η ηλικιωμένη Ιταλίδα, αγνοούσε κάποιες έρευνες- φυσικά αμερικάνικες- που έχουν αποδείξει ότι το πλέξιμο χαλαρώνει, ηρεμεί και διώχνει το στρες. Εκείνη έμαθε μικρή να πλέκει όπως όλες οι γυναίκες της γενιάς της. Έμαθε επίσης ότι μια καλή νοικοκυρά έχει πάντα τα χέρια της απασχολημένα. Είναι άοκνη ακόμα και τις ώρες της ξεκούρασης. Έτσι έπλεξε την προίκα της. Όμορφες δαντέλες με λεπτό βελονάκι. Μετά με βελόνες τα ζακετάκια των παιδιών της, τα πουλόβερ του άντρα της, των εγγονών και δισεγγονών της.

Πόντος και αγάπη, πόντος και αφοσίωση, πόντος και ελπίδα, όνειρα, στεναχώριες, απογοητεύσεις, προσδοκίες, πόλεμοι, θάνατοι. Όλα. Πόντο με τον πόντο και τη χαρά φέρνεις βόλτα και τις πίκρες. Πόντο με τον πόντο, όλα ξεχνιούνται, όλα περνάνε. Κι έρχονται άλλα. Κι αυτά περνάνε για να έρθουν άλλα, με τη σειρά τους κι αυτά. Όπως το τελευταίο, ο σεισμός. Το φοβερό βουητό του. Τα ξύλα που τρίζουν. Τα γυαλικά που σπάνε. Η οροφή που πέφτει.Οι κραυγές των αλαφιασμένων ανθρώπων μέσα στη νύχτα.

Σίγουρα στην αρχή ήταν κι αυτή φοβισμένη. Μετά ησύχασε και κατάλαβε ότι μπορεί να περίμενε για πολύ. Σκέφτηκε το θάνατο. Αλλά αυτό δεν ήταν κάτι καινούριο. Το είχε σκεφτεί ήδη τόσες φορές μέχρι εκείνη τη στιγμή που ήταν πια συμφιλιωμένη με την ιδέα. Μπορεί και να ερχόταν. Το τέλος. Μπορεί και όχι. Αλλά δε μπορούσε να καθίσει με σταυρωμένα τα χέρια. Τεντώθηκε και έφτασε με δυσκολία το πλεκτό της. Μάλλον το είχε στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι της, για να συνεχίζει τη δουλειά τα βράδια που δεν είχε ύπνο. Άρχισε να πλέκει. Δε χρειαζόταν να βλέπει. Με τα χιλιόμετρα μαλλί και νήμα που είχαν περάσει από τα δάχτυλά της μπορούσε να άνετα πλέκει στα τυφλά. Πόντο στον πόντο πέρασαν οι ώρες. Όπως πέρασαν και ενενήντα τόσα χρόνια.

Αν αργούσαν κι άλλο οι διασώστες και το μαλλί τελείωνε, σίγουρα θα ξήλωνε το γιλέκο και θα το άρχιζε από την αρχή. Όσες φορές χρειαζόταν. Έτσι δεν κάνουν άλλωστε οι γυναίκες που περιμένουν;

εικόνες: 1. Η εκκλησία της Santa Maria Paganica στην L'Aquila του Filippo Monteforte

2. Η Maria d’Antuono

* Σώθηκε άλλη μια 98 χρονη η Ines Alessandro

Η μουσική: La Vita E Bella του Nicola Piovani

από την ομώνυμη ταινία, σε σκηνοθεσία του Roberto Benigni