Ανοιξιάτικο Φεγγάρι

Φεγγάρια

Στο Νησί μπορώ να σε πάω στο καλύτερο σημείο για κάθε πανσέληνο του καλοκαιριού. Ιούνιο στα βράχια του βορινού κάβου. Έχουν κάνει τα κύματα καθίσματα για αυτή τη δουλειά. Πας κάθεσαι και περιμένεις να δεις το φεγγάρι ολόγεμο να βγαίνει μέσα από τη θάλασσα. Τον Ιούλιο, το καλύτερο σημείο είναι η σπηλιά. Μπροστά, στο άνοιγμα. Στο μπαλκόνι. Αράζεις εκεί, ανάβεις τσιγάρο και περιμένεις με τα πόδια στο νερό. Τον Αύγουστο πάλι είναι καλύτερα να τη δεις μέσα στο νερό. Βουτάς στην παραλία του προσκυνητή. Ξανοίγεσαι αργά καθώς νυχτώνει και όταν προβάλλει για μια στιγμή σου περνάει από το μυαλό να κολυμπήσεις μέχρι την άκρη της θάλασσας για να το συναντήσεις. Και για Σεπτέμβρη ξέρω και για του Οκτώβρη την πανσέληνο τα καλύτερα σημεία μα δε θα στα πω. Απόψε τουλάχιστον.

Είδα την ώρα κι έφυγα βιαστικά με τη μηχανή. Φοβήθηκα ότι έχω αργήσει, ότι θα έχει ήδη ξεμυτίσει κι έτσι έτρεχα στο δρόμο. Πέρασα τα τελευταία σπίτια και πήρα να ανηφορίζω. Βρήκα μια καλή γωνιά κι άραξα κάτω στο χώμα, ανάμεσα σε έναν ευκάλυπτο και ένα πεύκο καμένο από τις πυρκαγιές του 07. Μπροστά γκρεμός, κάτω ρέμα, απέναντι η άλλη όχθη γκρεμός, πιο ψηλά πορτοκαλιά τα φώτα της Αττικής οδού και πιο πάνω ο Υμηττός. Στην κορυφογραμμή του, σε ένα σημείο φώτιζε περισσότερο.

Πολλές φορές μέναμε στην ταβέρνα. Από νωρίς ενώναμε τρια τραπέζια, μπροστά, με θέα θάλασσα, βάζαμε καρέκλες μόνο από τη μια μεριά και καθόμασταν στη σειρά. Φάτσα Ανατολή. Αν έπαιζε μουσική λέγαμε να την κλείσουν. Μιλούσαμε σιγανά και αγριοκοιτούσαμε όποιον ανέβαζε ένταση σε άλλα τραπέζια. Ούτε τα ποτήρια τσουγκρίζαμε. Ένα σήκωμα και μια ματιά αρκούσε για το “γειά μας” και για το άλλο, το δικό μας το “Καλή Πανσέληνο”. Σιγά σιγά με τον τρόπο μας επιβάλλαμε την αρμόζουσα κατάνυξη. Γέμιζε το μαγαζί και δεν άκουγες άχνα. Μόνο το κύμα που πηγαινοερχόταν κάτω στην άμμο.

Έφτασα νωρίς τελικά. Ιδρωμένος. Έστριψα τσιγάρο, άναψα και περίμενα. Άμα παρακολουθείς το φως να πέφτει συγκεντρωμένος, ρεγουλάρεις την αναπνοή· την προσαρμόζεις στο ρυθμό του κόσμου. Απόλυτη ησυχία. Μια σαύρα μόνο πρέπει να σάλεψε στο γκρεμό κι ένα λεωφορείο κάπου μακριά γκάζωνε χωρίς επιβάτες. Κι ένα σκυλί πιο πάνω, σε μια συστάδα θάμνων κάτι πήγε να γρυλίσει αλλά σώπασε. Η Αττική οδός κι αυτή βουβή. Μόνο τα φώτα της εκεί, παρόντα. Δυο νυχτερίδες μεγάλες σαν πουλιά φτερούγισαν πάνω από το κεφάλι μου τη στιγμή που ξεμύτισε πάνω από τον Υμηττό πίσω από τη βλάστηση. Πήρε να ανηφορίζει βιαστικά.

Τη στιγμή που έσκαγε κόκκινο μέσα από τη θάλασσα -λέγαμε πως ήταν τυχερός ο πρώτος που έβλεπε το φεγγάρι- σηκωνόμασταν όρθιοι και χειροκροτούσαμε σοβαροί. Σαν να ήμασταν σε αρχαίο θέατρο στο τέλος μιας καλής παράστασης. Παρασύραμε και τους άλλους, τους απλούς τουρίστες εμείς οι ταξιδευτές και έβλεπες να αφήνουν το φαγητό τους να σηκώνονται όρθιοι και να χειροκροτούν μαζί μας. Μετά έμπαιναν οι μουσικές -νησιώτικα, κλασσική, βαριά λαϊκά, ροκιές, όλα ταίριαζαν- κι εμείς, κατεβαίναμε τα πέντε σκαλιά, πετούσαμε τα ρούχα και βουτούσαμε στα ασήμια.

Κατεβάζει δροσιά από το βουνό. Ωραία είναι αλλά πρέπει να γυρίσω. Δυό γυναίκες κατηφορίζουν αργά. Τις είχα δει πριν ώρα να ανεβαίνουν. Με βλέπουν να βγαίνω μέσα από τα σκοτάδια και ξαφνιάζονται. Τους λέω μια καθησυχαστική καλησπέρα κι αμέσως με ρωτάνε: “Είσαι με το σκυλί;”. Έχουν ξενική προφορά, απροσδιόριστης προέλευσης.”Είμαι με το φεγγάρι” τους λέω και γελάνε. 

Το κοιμισμένο φεγγάρι

Κάποιος το είδε να ανατέλλει ολοκόκκινο από τη θάλασσα. Ήταν μεγάλος στα χρόνια και αμέσως σκέφτηκε ότι ποτέ στη ζωή του δεν είχε δει τόσο κόκκινο φεγγάρι. Φώναξε πρώτα τα εγγόνια του να το δουν κι ύστερα τα παιδιά του· η γυναίκα του είχε πεθάνει από χρόνια. Το πήραν είδηση σιγά- σιγά κι οι άλλοι. Μετά από λίγο, όλο το χωριό μαζεύτηκε στην παραλία, το κοίταζε, θαύμαζε και απορούσε. Όμως, όσο περνούσε η ώρα και το φεγγάρι ανέβαινε ολόγεμο, άρχισαν να ανησυχούν καθώς κοκκίνιζε κι άλλο και μεγάλωνε. Πορφύνωνε, έβαφε τη θάλασσα και μεγάλωνε. Πορφύρωνε και μεγάλωνε σαν να τους πλησίαζε.

“Κοιμάται!” φώναξε ξαφνικά ο ηλικιωμένος. “Κοιμάται και έτσι όπως πάει, θα πέσει πάνω μας!” Ο κόσμος κατάλαβε ότι είχε δίκαιο και η σύγκρουση θα ήταν αναπόφευκτη. Οι γυναίκες άρχισαν να σκούζουνε και να τραβάνε τα μαλλιά τους. Τρόμαξαν και τα μωρά κι έβαλαν τα κλάματα. “Πρέπει να το ξυπνήσουμε πριν γίνει το κακό” είπε πάλι ο ηλικιωμένος και άρπαξε ένα πεταμένο τενεκέ κι άρχισε να τον χτυπάει με μανία. Έτρεξαν τότε όλοι στα σπίτια τους και πήραν ό,τι βρήκαν: κατσαρόλες, ταψιά, ποτιστήρια -μέχρι και στα μικρά έδωσαν μπρίκια να χτυπήσουν γιατί όλοι έπρεπε να βοηθήσουν ώστε να ξυπνήσει το κοιμισμένο φεγγάρι.

Με τόσο σαματά που έκαναν για ώρες -όλο το χωριό να χτυπάει τα χλαπατσίμπαλα, να φωνάζουν με όση φωνή είχαν κι ο παππάς να κρούει την καμπάνα- τελικά τα κατάφεραν. Το ξύπνησαν. Μπορεί να τρόμαξε κι εκείνο όταν άνοιξε τα μάτια του και είδε πόσο είχε πλησιάσει το χωριό τους. Άρχισε πάντως να μικραίνει, δηλαδή να απομακρύνεται και να χάνει το πορφυρό του χρώμα. Όταν πια μεσουράνησε ήταν άσπρο πια και πολύ λαμπερό. Όπως πρέπει να είναι τα καλοκαιρινά φεγγάρια. Κάθισαν όλοι κατάκοποι στην άμμο, κάθιδροι αλλά ανακουφισμένοι που γλίτωσαν από το μεγάλο κακό. Με τα χλαπατσίμπαλα σκόρπια, εδώ κι εκεί. Χωρίς να μιλάνε.

Μόνο ένας μικρός, πεντάχρονος ήταν βουρκωμένος κι απαρηγόρητος. Ήταν ο μόνος που δε χτύπησε καθόλου όλη τη νύχτα το μπρίκι που τού έδωσαν. Ήταν ο μόνος που δε φοβόταν ενώ το φεγγάρι τους πλησίαζε γιατί εκείνος, αυτό ακριβώς ήθελε: να φτάσει τόσο κοντά στο χωριό τους, στο σπίτι του, που να βάλει μια σκάλα, να ανέβει, να τεντωθεί στο τελευταίο σκαλοπάτι, να πιάσει την άκρη του φεγγαριού να γαντζωθεί γερά από εκεί-κι ας κοκκίνιζαν τα χέρια του- και να σκαρφαλώσει πάνω στο ολόγεμο φεγγάρι.

*Η ιστορία είναι αληθινή και συνέβη στη Ρόδο αρχές της δεκαετίας του ΄60. Μού τη διηγήθηκε ο τότε μικρός Τσαμπίκος που συνεχίζει να περιμένει μισό αιώνα και βάλε, ένα μεγάλο κόκκινο φεγγάρι που θα πλησιάσει τόσο τη γη, ώστε να μπορέσει επιτέλους να σκαρφαλώσει πάνω του.

Του κόσμου τα φεγγάρια

New York, USA - photo:Gary Hershorn

Lisbon, Portugal-photo:Emanuel Lopes

Cordoba, Spain - photo:Paco Bellido

Cartagena, Colombia -photo: EFE

Rio de Janeiro Brazil  - photo:Victor R. Caivano 

Paris, France photo: photophilde / Flickr / CC BY-SA

Rome, Italy -photo: Pavel Dogadushkin

Σούνιο, Ελλάδα- φωτο: Γιάννης Μπεχράκης

Dubai, United Arab Emirats -photo: Kamran Jebreili

Tokyo, Japan photo: Remy Hoehener

Istaboul, Turky -photo:Mehmet Akif Malatyali

Kiev, Ukraine. photo: Sergey Dolzhenko   

Τα θέλγητρα του θέρους

Ήρθε τελικά η εποχή που έβλεπε το φεγγάρι μόνο σε φωτογραφίες, αναγνωρίζοντας ότι οι περισσότερες απεικόνιζαν πανσελήνους που είχαν δύσει από καιρό· ελάχιστες την τρέχουσα. Τη μέγιστη του έτους. Ήρθε η εποχή που κι η μουσική έφτανε μόνο ως αντανάκλαση πάνω σε ρωμαϊκά θέατρα από γιουτουμπάκια μεθαδόνης. Περιττό. Είχε πλέον απεξαρτηθεί από τα θέλγητρα του θέρους.

Από τα μεγαλειώδη φεγγάρια. Από τις νύχτες με τις εκρηκτικές αστροροές. Από τις πυρές που έλκυαν γύρω τους μεθυσμένες φυλές κι έμοιαζαν να τον δένουν ακατάλυτα με τους επί το πλείστον άγνωστους ομόκεντρους. Από την αναρχική γεύση της ώριμης ντομάτας. Από των σταφυλιών τις ηδύτατες ρώγες κι από τις άλλες, εκείνες που τις αλμύριζε κολασμένα αλισάχνη ανάκατη με κόκκους άμμου. Κι από πολλά ακόμη. Όλα τα μικρά και τα μεγάλα συστατικά που συνέθεταν συμφωνικά την επίγεια Εδέμ του θέρους. Αν δεν τα ανέφερε όλα ένα προς ένα, δεν ήταν για λόγους οικονομίας, μα γιατί τα είχε παντελώς λησμονήσει.

Αν κατάφερνε τελικά να αδιαφορήσει και για τις σταγόνες του ιδρώτα που έκαναν την εμφάνισή τους στο σώμα του επίμονες, βασανιστικές και λυτρωτικές μαζί, τότε ναι, θα κατάφερνε να απεξαρτηθεί και από την μνήμη της θάλασσας. Για να νοιώσει επιτέλους καθαρός κι ελεύθερος για να κυλήσει και πάλι με πάθος νεοφώτιστου στα βαριά. Στα θέλγητρα του θέρους.

*η φωτογραφία χθεσινή, του Carlo Allegri. Λούνα Παρκ στο Coney Island της Νέας Υόρκης.

Full Fool Moon

A time for love

Poncho Sanchez  

Ολόγεμο του Οκτώβρη

Ι.

ΙΙ.

ΙΙΙ.

Μουσική: Tin tin deo, του Gil Fuller με τον πιανίστα Junior Mance

από το άλμπουμ του 1973 "The Junion Mance Touch"

Η αρχική φωτογραφία (Ι) του Joseph Rodriguez από εδώ,

οι άλλες δύο εκδοχές, παιχνίδια στο photoshop.

Δυο εικόνες

.

.

από την αρχή...

... και το τέλος μιας μέρας.

Σελήνη στον Ήφαιστο

Το σημείο φαίνεται ιδανικό για άστεγους εφηβικούς ή παράνομους έρωτες: σκοτεινό, απόμερο αν και δυο βήματα από την περαντζάδα της Αποστόλου Παύλου. Η έντονη μυρωδιά αμμωνίας όμως αποδεικνύει ότι τελικά ικανοποιεί άλλες ανάγκες, πιο επείγουσες. Πάντως ίσως είναι προτιμότερη από το πλήθος έχει κατακλύσει την Ακρόπολη, που αυτή την νύχτα έσβησε τους προβολείς της και αρκέστηκε στο φως της Αυγουστιάτικης Πανσελήνου. Η μαγική βραδιά στον Ιερό βράχο θα ήταν απλώς μαζική βραδιά με χιλιάδες φλας να ανάβουν καθώς όλοι θα θέλανε να κατέχουν τεκμήρια της νυχτερινής τους επίσκεψης.

Ανεβαίνω στη μάντρα κρατώντας την ανάσα μου- η δυσοσμία είναι αφόρητη-και περνάω τη φωτογραφική μηχανή μέσα από τα κάγκελα της περίφραξης του Αρχαιολογικού χώρου. Ο ναός του Ηφαίστου κατάφωτος ξεπροβάλει μέσα από τη σκοτεινή βλάστηση στο δυτικό άκρο της Αρχαίας Αγοράς.

Σε αυτό το σημείο το λόφου υπήρχαν στην κλασσική περίοδο κατοικίες της συνοικίας του Αγοραίου Κολωνού και σίγουρα οι κάτοικοι θα παρακολουθούσαν από εδώ την πομπή των Παναθηναίων που διέσχιζε την Αγορά για να καταλήξει στην Ακρόπολη. Ίσως μάλιστα εκ του ιδίου τούτου μέρους ο Φειδίας παρακολουθών την πομπή και έχων προ οφθαλμών ολόκληρον το ανάπτυγμα αυτής ενεπνεύσθη την σύνθεση της ζωφόρου του Παρθενώνος. (1)

Το 449 π.Χ- τριάντα χρόνια μετά τα Μηδικά και ενώ η σκηνή των πολεμικών επιχειρήσεων είχε μεταφερθεί πλέον στην Ανατολική Μεσόγειο- όταν ο Περικλής προσπαθούσε να πείσει τους Αθηναίους να δεχτούν τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του για την επανακατασκευή της κατεστραμμένης από τους Πέρσες Ακρόπολης (2) -είχαν ήδη αρχίσει οι εργασίες ανέγερσης του ναού του Ηφαίστου και της Εργάνης Αθηνάς. Χάλκινα αγάλματα των δύο θεών, έργα του Αλκαμένη υπήρχαν κατά την αρχαιότητα στο σηκό του ναού, σύμφωνα με πληροφορίες που αντλούμε από την Ελλάδος Περιήγηση του Παυσανία. Η αποπεράτωση καθυστέρησε αρκετά, (415 π.Χ) προφανώς γιατί είχε δοθεί προτεραιότητα στο φιλόδοξο οικοδομικό πρόγραμμα του Περικλή που τελικά έδωσε το όνομά του στον 5ο αιώνα.

Το Θησείο όπως είναι γνωστό, γιατί λανθασμένα είχε θεωρηθεί ότι ήταν αφιερωμένο στον Θησέα – μάλιστα ο Louis Fauvel Γάλλος πρόξενος στην Αθήνα στις αρχές του 19ου αιώνα είχε σκάψει στο εσωτερικό του ναού με την ελπίδα να βρει εκεί τα οστά του Θησέα (4) - είναι τυπικό παράδειγμα δωρικού ναού της κλασσικής περιόδου, περίπτερος, με έξι κίονες στις στενές πλευρές και δεκατρείς στις μακρές πλευρές. (3)

Αν ο Παρθενώνας είναι το αποκορύφωμα του Χρυσού αιώνα ο ναός του Ηφαίστου ήταν ο προάγγελός του, χωρίς όμως ποτέ να αποκτήσει τη φήμη του ναού της Παλλάδας. Σίγουρα οι αναλογίες του και ο γλυπτικός του διάκοσμος δεν ήταν αντίστοιχος του έργου του Ικτίνου, αν και πιθανολογείται ότι μπορεί και ο ναός του Ηφαίστου να είναι έργο του περίφημου αρχιτέκτονα. Είχε την τύχη όμως να μην υποστεί σοβαρές ζημιές- ο λόρδος Έλγιν ισχυρίστηκε ότι αυτά τα μάρμαρα δεν άξιζε τον κόπο- και είναι σήμερα ο καλύτερα διατηρημένος δωρικός ναός στον ελλαδικό χώρο.

Η μετατροπή του σε εκκλησία κατά τη παλαιοχριστιανική και βυζαντινή περίοδο έγινε αιτία να αφαιρεθεί η ξύλινη στέγη καθώς και οι εσωτερικοί κίονες ωστόσο συνέβαλε στην διατήρηση του μνημείου. (3) Η πρόσβαση στο εσωτερικό επί Τουρκοκρατίας γινόταν μέσω μια σιδηροσκέπαστης πόρτας που ήταν σημαδεμένη από ασκήσεις σκοποβολής τούρκων στρατιωτών.(4)

Ο χριστιανικός ναός ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο τον Ακαμάτη –επειδή δε λειτουργούσε συχνά- και επί πολλά χρόνια ο περιβάλλων χώρος ήταν νεκροταφείο τόσο για τους ντόπιους, όσο και για μερικούς ξένους περιηγητές του 19ου που δεν άντεξαν τις κακουχίες της περιπλάνησης στην εξωτική Ανατολή. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν θύματα του ελώδους πυρετού.

Τον Αύγουστο του 1832, πέρασε από την Αθήνα ο Λαμαρτίνος με τελικό προορισμό τη Συρία. Βρήκε την Αθήνα «ρημαγμένη πόλη» της και αφιέρωσε μερικές σελίδες στο έργο του Voyage en Orient που εκδόθηκε τρία χρόνια αργότερα. Η υπεροψία που διακρίνει τη δυτική ματιά του φτάνει στο απόγειό της όταν επισκέπτεται τον ναό του Ηφαίστου. «Όχι, το Θησείο δεν είναι αντάξιο της φήμης του. Είναι νεκρό μνημείο, δε λέει τίποτα από όσα έπρεπε να πει: είναι βέβαια ωραίο, αλλά μια ψυχρή και νεκρή ομορφιά που μόνο ο καλλιτέχνης μπορεί να της πετάξει το σάβανο και να της αφαιρέσει τη σκόνη. Όσο για μένα το θαυμάζω, το προσπερνώ χωρίς καμία επιθυμία να το ξαναδώ.» (5 )


Πηδάω από τη μάντρα και προχωρώ προς την Αποστόλου Παύλου, ανασαίνοντας επιτέλους καθαρό αέρα. Ανηφορίζω την Αδριανού προς το Μοναστηράκι. Τα φλας έχουν σταματήσει να αστράφτουν στην Ακρόπολη. Στο ύψος της Στοάς του Αττάλου, ρίχνω μια τελευταία- γι απόψε- ματιά στην ανατολική πλευρά του φωταγωγημένου ναού του Ηφαίστου και στο φεγγάρι που έχει γείρει πια προς τη δύση του. Κι αντίθετα με τον Λαμαρτίνο υπόσχομαι να ξανάρθω. Σύντομα.




1.Πολεοδομική Εξέλιξις των Αθηνών, Ιωάννης Τραυλός
2.Ιστορία των Ελλήνων Ίντρο Μοντανιέλι
3.Μαθήματα Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής, Χαράλαμπος Μπούρας
4. Κυνηγοί Αρχαιοτήτων στην Ελλάδα, Catherina Bracken
5.Τρεις Γάλλοι Ρομαντικοί στην Ελλάδα, Λαμαρτίνος- Νερβάλ Γκωτιέ.
6. Ναός Ηφαίστου , Βικιπαίδεια ( λεπτομέρειες για το γλυπτικό διάκοσμο του ναού)





Μουσική: Granada (Serenata) από τη Σουίτα Española του Albeniz, κιθάρα Rob Higginbotham